Moet ons leiers hoegenaamd Engels praat?

unionjack_naelsdeur JH du Toit

Hierdie vraag impliseer ‘n oorvereenvoudiging van die dilemma wat ek wil bespreek, omdat ons vir eers nie ten volle van die Rooitaal sal wegkom nie. Nietemin, glo ek dat die onderliggende logika wat my noop om hierdie vraag te stel baie relevant is. Laat ek verduidelik.

Steve Hofmeyer maak die stelling, “We are not used to being raped by black people.” teenoor ‘n TV-joernalis ten tyde van Rooi Oktober. Is die teendeel dan dat ons gewoond is om deur witmense verkrag te word? Ek twyfel dis wat Hofmeyer bedoel het. Die brawe Sunette Bridges vir wie ek sedert Rooi Oktober baie respek ontwikkel het, neem deel aan regter Davis se Judge for Yourself en doen haar bes. Vir ‘n tweedetaalspreker vaar sy glad nie te sleg nie, maar gemeet aan die standaard van ‘n eerstetaalspreker is sy maar power. Wees verseker dat die aanvallende Davis op Bridges se taalagterstand gereken het.

Nóg Steve hofmeyer, nóg Sunette Bridges se vertoning is uniek. Meeste van ons wat tweedetaalsprekers is, sal onder soortgelyke omstandighede dalk nog swakker as hulle presteer. Vir die Suid-Afrikaanse gehoor is hulle Engels neffens substandaard, maar tog goed genoeg. Kom dit egter by die buiteland wil mens hulle liewer uitdoof. Hulle gebruik van die taal en hul swaar aksent laat veel te wense oor en sal enige aanhoorder van kanaal laat verander. Ongelukkig is die Engelssprekende wêreld baie rassisties en mense wat nie hul taal op standaard kan praat nie word gewoonlik as dom beskou.

Ek woon nou reeds ses jaar in ‘n Engelssprekende land. Voordat ek hier aangeland het was ek onder die indruk dat my Engels heel goed was. Ek het immers my eie besigheid in Johannesburg bedryf. Hier het ek egter ontdek dat ek as tweedetaalspreker erg te kort skiet. Boonop het ek besef dat die Engels wat selfs deur eerstetaalsprekers in SA gebesig word ‘n verleentheid vir hierdie internasionale taal is.

In die ou Suid-Afrika het ons twee amptelike tale gehad, nl. Engels en Afrikaans. Dit het Nasionale Party-eersteministers en later staatspresidente in die prekêre situasie geplaas waar hulle, anders as hul Europese eweknieë, hulle in twee tale vlot moes wees. Ek sal nooit vergeet hoe John Vorster kleigetrap het op internasionale perskonferensies nie. Sy onvermoë om die woorde reg uit te spreek het hom heeltemal belaglik laat oorkom. PW Botha was nie veel beter nie en Pik Botha (buitelandse minister) was amper net so erg soos Vorster. Hulle was in ‘n onbenydenswaardige posisie want soos Steve Hofmeyer, Sunette Bridges en Dan Roodt moes hulle ook ‘n moeilike saak aan Engelse media in hul tweede taal
stel.

Ons Afrikaneraktiviste het klaarblyklik nog nie besef dat toe ons land elf amptelike tale gekry het hulle van Engels bevry is nie. Anders as eertydse NP-ministers is daar geen verpligting om enigsins meer met die media op Engels te kommunikeer nie.

Reeds in die Sowjet-jare het Russiese regeringslui doodeenvoudig geweier om met die Weste op Engels te komminikeer.

Soos sy voorgangers is Gorbatsjof en sy ministers altyd deur hul eie tolke vergesel. Daar kan geen twyfel wees dat ‘n intelligente en geleerde man soos Mikhail Gorbatsjof Engels magtig was nie. Nietemin, met elke staatsbesoek aan die VSA moes elke sin van Ronald Reagan eers deur Gorbatsjof se tolk na Russies vertaal word en dan is die Sowjetleier se Russiese antwoord weer na Engels vertaal. Ek is seker Gorbatsjof het Reagan in die eerste plek goed verstaan, maar niks ooit laat blyk nie.

Behalwe dat Russiese/Sowjet-trots nie sou duld dat die USSR-sekretarisgeneraal/president Engels met die VSA-president praat nie, sou dit ook strategies dom wees. Gorbatsjof sou nooit die moeilike ontwapeningsonderhandelinge so effektief in Engels kon behartig as in sy eie moedertaal, Russies, nie. Terloops, President Poetin en heelwat ander Europese regeringshoofde pas ook hierdie benadering toe.

Howel ons leiers/aktiviste se Engels goed genoeg is om nie te wag vir die vertaling van ‘n Engelse vraag nie, sou ek ernstig aanbeveel dat hulle oorweeg om slegs op Afrikaans te antwoord en veral waar hulle aan formele debatte deelneem. Dan sal daar geen probleem met die kwaliteit van die inhoud van die antwoord, die taalgebruik of die aksent wees nie. Vir seker moet daar Engelse Magisters onder ons wees wat as vrywillige tolke vir ons aktiviste by sulke geleenthede sal optree. Waar dit nie moontlik is nie kan ons aandring op onderskrifte met dien verstande en voorwaarde dat ons die bypassende Engelse teks na die opname self sal voorsien. Immers kan ons nie die vertaling aan vyandiges oorlaat nie.

Wanneer ‘n tweedetaalspreker se spanningsvlakke toeneem, soos tydens ‘n debat, verswak hul Engels. Glo my, ek het nou reeds ses jaar se intensiewe Engelse ervaring agter die rug en nog steeds het ek hierdie probleem met nie meer as 70% oorkom nie. Dus, waarom wil ons Afrikaner-aktiviste enigsins geleerde Engelssprekende Suid-Afrikaners op hul taal aanvat? Dit is dom. Immers is dit ‘n baie ongelyke speelveld. Ja, daar sal geleenthede wees waar daar nie ‘n vertaler sal wees nie, en waar mens doodeenvoudig onmiddellik in Engels moet antwoord, soos tydens Rooi Oktober. Immers is ons leiers aktiviste en nie regeringslui nie en sal daarom nie heeltyds die gerief van tolke hê nie. Nietemin, hou die Engels slegs vir waar dit nie anders kan nie. Ons hoef onsself nie as Engelsmagtig aan die Engelssprekende wêreld voor te doen nie. Om Engels te praat, is ‘n vorm van selfdiskriminasie en wys tot watter mate ons minderwaardig oor ons eie taal en kultuur voel.

Waarom demonstreer ons nie ons uniekheid nie? Ons het ons eie trotse taal, ons eie kultuur en identiteit en ons soek ons eie staat. Ons wil nie deel van hierdie Afro-Angel-Saksiese staat wees nie.

Neem deel aan die gesprek en lewer gerus hier onder kommentaar!

L.W. U gebruik die Disqus-kommentaarafdeling op eie risiko en PRAAG, die redaksie of enige verwante persone of entiteite aanvaar geen verantwoordelikheid vir u kommentaar en watter gevolge ook al daaruit mag voortspruit nie. Terselfdertyd vereis ons dat u ter wille van beskaafdheid, redelikheid en die gerief van ander gebruikers, u sal weerhou van kwetsende taalgebruik, vloekwoorde, persoonlike aanvalle op medegebruikers, twissoekery en algemene "trol"-gedrag. Enigeen wat só 'n laspos word, sal summier verbied word en sy IP-adres sal insgelyks versper word. Ons sal ook nie huiwer om, waar nodig, kriminele klagte aanhangig te maak teen individue wat hulle aan dreigemente, teistering of intimidasie skuldig maak nie.
  • Rebel

    Nee, ons wil nié deel van hierdie Afro-Angel-Saksiese staat wees nie, en slegs selfbeskikking sal ons vanuit hierdie minderheidsposisie kan bevry. n Taal gedy en groei net waar jy dit tot op die hoogste vlakke van die samelewing kan gebruik en aanwend. Nêrens in SA kan jy dit meer doen nie. Alles is Engels.. Engels.. Engels! Ek sê altyd, mens moet kan Engels (internasionaal) praat, maar dit máák my nie Engels nie! Dit is n siening wat die gemiddelde SA Engelssprekende glad nie verstaan nie. Dit is n koloniale mentaliteit wat nog diep gewortel lê binne hul gemeenskap. Dít is wat ék noem outyds, verkramp, regs, bekrompe en agtergeblewe.

    • Rooikop

      Jy is reg. Die verwaandheid om te reken Engels is die enigste taal in die wêreld.

  • Johan van Wyk

    Gisteraand in Koster (Noord Wes) het die terroriste al die ATM’s ABSA en FNB s opgeblaas. Die polisie het gaan wegkruip terwyl hulle onder AK47 koëels bestook was.

    Daar bestaan geen ATM’s op die oomblik in Koster meer nie. Baie plaasarbeiders trek hulle weeklikse sallarise hier. Probleme……………

    • Riempies

      Johan dankie vir die inligting ek hoop dat dr Dan hulle hierdie nuuswenk sal opvolg met meer inligting vir die wat daardie pad moet gebruik.

    • leana

      Ons sal al meer en meer sulke beriggewing kry Johan. Gebeur elke jaar so net voor Kersfees.

    • Eric Bornman

      waarom word ons dan met bankkaarte voorsien?
      die TNT ding klink makliker, geen bankoste..

  • wernerp

    Die Russe was nog altyd n voorbeeld van taaltrots, ons moet beslis dieselfde doen! Goeie artikel.

  • BitterEinder

    Ek stem 100% met jou saam JH du Toit. Uitstekende voorstel.

  • FlipW

    Ja, Engels is beslis die internasionale taal, maar dit maak dit nie meerderwaardig nie, soos baie Engelssprekendes – en ook baie Afrikaners – blykbaar dink. Mense is skaam “Want my Engels is nie so goed nie…”. Angela Merkel, Francois Hollande en Vladimir Putin bly almal by hul moedertaal. Watse snert is dit om skaam te wees dat jy nie ‘n vreemde taal so vlot soos jou moedertaal praat nie?
    Wanneer ek my telefoon beantwoord en moet hoor “Goodmorninghowareyou” in ‘n swaar Afrika-aksent, antwoord ek bloot hoflik dat ek nie Engels magtig is nie, en sit die telefoon neer. Gewoonlik pla hulle nie weer nie. Ons moet eenvoudig “ophou” om Engels te verstaan….

    • JH du Toit

      Hallo Flip, ek stem saam in sekere situasies sal mens nie ‘n keuse he nie, bv as ‘n joernalis jou ongeskeduleer nader. Tog, mens moet nooit ‘n debat in jou tweede taal aanpak wanneer daardie taal jou opponent se eerste taal is nie. Mens sal altyd tweede kom.

  • Willy

    As iemand bereid is om ‘n produk soos Rooi Oktober aan die buiteland wat oorwegend Engels is te gaan voorlê sal dit baie goed wees as daardie persoon Engelsmagtig is. Ek sê nie suiwer Engelsmagtig nie. ‘n Goeie voorbeeld is toe die buitelandse media by die Rooi Oktober optog teenwoordig was en die sprekers in Engels die boodskap oorgedra het. Maar nou weer die Grieke, Russe, Israelies die Skandinawiërs en baie van die Oos Europese lande se mense kan beswaarlik Engels praat en skryf maar hulle kom reg.

  • Riempies

    JH ek dink jy het n briljante idee hier beet om van
    belese Afrikaner taalkundiges gebruik te maak om aktiviste te ondersteun – ander
    vertalers mag deur die gebruik van woordspeling die boodskap baie draai sonder
    dat die aktivis noodwendig dit agterkom. Steve en Sunette is bekwame aktiviste
    by wie die nuwe generasie Afrikaners beslis aanklank vind, hulle moet ondersteun
    en beskerm word met alles in ons ouer generasie se vermoee.

    • JH du Toit

      Mooi gestel, Riempies.

  • Eric Bornman

    Weereens ons eie skuld, praat jou taal al is dit op TV, laat hulle dit vertaal, die souties bly al honderde jare in Suid Afrika en te lui om ons taal te praat, ek sal graag Davis in Afrikaans wil hoor praat. Dit gaan oor probeer ten minste.
    Ek ken ook verskeie Engels sprekende Suid Afrikaners wat hulleself Boere noem en afskeid gedoen het van die rooi taal.
    Gister na n onderhoud geluister met die prez se broer, goeie hieeeeeemel, dog hy praat Russies, dit kan nie eers Enges praat nie, maar is betrokke by al wat n tender skandaal is, nou wil hulle die Afrikaners as sleg uitmaak??!!
    Dankie vir die skrywe JH.

    • ab

      n Mens redeneer net beter in jou eie taal. Stem saam met J Hdu Toit

  • Liezel

    Baie goeie punt. As dit jou tweede taal is dan redeneer mens nie vinnig en vlot genoeg daarin om in debatte goed te doen nie – veral die vinnige media debatte van deesdae. En jou Afrikaanse aksent in Engels tel net teen jou veral in Engels sprekende lande.
    Dis beter om of Afrikaans te praat, of Engels met regte Engelse / Amerikaanse / Australies etc. aksent en nie ‘n ander talige aksent nie.
    Jy kan op en af spring so veel as jy wil, Engels eerstetaliges gaan jou net dommer klassifiseer as jy met jy sterk aksent praat tot hulle jou later weldrae beter leer ken. Mens het nie gewoonlik daardie tyd met die media nie.

    Dis een van die eerste dinge wat jy verander wanneer jy in n Engelse land woon. Kry daai aksent reg! Of andersins stem ek saam dat die leiers eenvoudig net Afrikaans praat en die media kan self dit probeer vertolk. Hulle sal stteds verstaan en weet wanneer die tolk nonsens praat!

    • JH du Toit

      Liezel, jy is reg tweede taal sprekers kom dommer voor.

  • manie

    Stem saam. Dis nou maar eenmaal so dat ‘hoe’ jy iets sê het meer impak as ‘wat’ jy sê. “Face” van die “A-Team” het dit altyd gesê. Hitler het dit geweet. Dis o.a ook hoekom moderne sportmanne en vroue opleiding kry om onderhoude te voer, om nie dom voor te kom nie en dus meer bemarkbaar te wees.

    Ek dink dit sal ‘n kragtige boodskap van verset uitdra sonder om woorde te gebruik. Ek sou selfs voorstel dat daar so ver gegaan kan word om Zoeloe of ‘n ander inheemse swart taal te gebruik in onderhoude om die Media van balans te gooi, alles behalwe Engels.

    • JH du Toit

      Manie, ek stem saam. Dit sou ‘n vorm van simboliese verset wees en ‘n kragtige een daarby.

      • JH du Toit

        Aktiviste kan ook nie van Afrikaners verwag om aan te dring op Afrikaans as die aktiviste dit self nie doen nie.

      • manie

        Dis moeilik om iemand ‘n ‘rassis’ te etiketeer as daardie persoon ‘n swart taal magtig is… en jy nie.

        Ek wonder nou by myself hoeveel van die Jode, Indieërs en Engelse in die DA, ANC, SAKP en Cosatu ‘n swart taal magtig is. Dit sal dalk interesant wees om te weet… en ook ‘n hoek wees om te gebruik.

  • Ciska

    Die eerste persoon in ‘n lang tyd waarvoor ek wil hande klap!!! Ek kan nie vertel hoeveel keer ek al daarop aangedring het en NET Afrikaans gepraat het nie – en laat ek jou vertel, die meeste van die tyd verstaan mense presies wat ek in Afrikaans sê. Daar is niks wat my gat so suur maak as Afrikaans sprekers wat vir my sê “jy moet onthou dat die besigheids wêreld Engels is”! Strooi! Ek het ook na Steve en Sunette geluister, en ek sou so graag wou hê dat hulle NET Afrikaans praat -= en reguit vir joernaliste sê dat as jy nie Afrikaans verstaan nie, dan is dit jou probleem… why should I speak you laungage if you cannot understand mine? Ja, ek weet dat ons die Engels nodig het soos Praag se Engelse web-blad, nogtans, wees trots Afrikaans!

    • JH du Toit

      Mooi gestel.

    • Riempies

      Presies Cisca – as ek Telkom skakel vir nommer is daar altyd iemand wat n nasale-sinus Engels antwoord – ek praat Afrikaans al die pad en die operateur antwoord my in n nasale-sinus engels (n goeie begrypers het mos net n halwe nasale-sinus klank nodig om te begryp). So sonder verwyl kry ek wat ek wil he – die nommer sonder dat ek woord Engels hoef te praat. En wanneer ek klaar gehelp is se ek in my Oxford engels – Thankhou have a nice day. Die nasale klanke daarna maak ek nooit uit nie.

  • Parabat

    Wanneer ons spanningsvlakke toeneem se ons: Ons ga’nou braai!

  • Johan Wiggill

    Die Trots Afrikaans sentiment in jou artikel is ‘n sterk boodskap. Ek verskil egter van jou implikasie dat Afrikaanssprekendes wat hul in Engels uitdruk dom voorkom. Die aksent is van geen waarde nie en dui slegs op ‘n geografiese gebied of tweede/derde taal. Die kern van kommunikasie is om die boodskap in suiwer taal oor te dra. Vakkundige terminologie kan in eerste of tweede taal grieks wees vir die die ontvanger van die boodskap sou daardie persoon of gehoor nie oor grondige kennis van die spesifieke onderwerp beskik nie.

    ‘n Ontoereikende woordeskat ten opsigte van ‘n spesifieke onderwerp kan beperkend wees tydens onderhoude of openbare debatte. Om selfs iets
    kwyt te raak in jou eerste taal ten opsigte van ‘n aktuele onderwerp sonder
    grondige kennis van die onderwerp, is ietwat arrogant en kan jy dan maklik deur
    ‘n persoon met meerdere kennis ontspoor word. Ons sien/hoor dikwels waar
    joernaliste persone verkeerd aanhaal en interpreteer. Dit kan opsetlik wees
    maar gebrek aan kennis van die onderwerp is dalk meer van toepassing.
    Joernaliste of onderhoudvoerders is die middel tot die doel en minder of
    meerderwaardigheid is nie ter sprake nie. Die boodskap moet uiteindelik net
    korrek reflekteer en oorgedra word.

    Ek ondersteun die gedagte en uitlewing van Afrikaans eerste
    in alles. Om Afrikaans weer oorwegend te hoor in die algemene handel gee soveel
    te meer rede om te veg vir selfbeskikking. Sou graag wou sien dat toekomstige
    Afrikaner onderwys ten minste drie tale verpligtend maak.

    • JH du Toit

      Johan, dankie vir jou kommentaar.
      Wat Engels eerste taal sprekers betref moet mens maar net kyk hoe hul tweede taal sprekers ag om te verstaan dat as laasgenoemde mens nie die gewenste ontvangs kry nie. Ek gee toe daar is situasies soos wanneer mens nie anders kan nie, soos ten tyde die onlangse Rooi Oktober optog.
      Nietemin, ek dink Afrinaner aktiviste wat aan geskeduleerde debatte deelneem waar die opponente se eerste taal Engels is moet liefs net Afrikaans praat en vir die volgende redes:

      1) Dit maak nie saak hoe goed hulle hul feite ken nie, jy kan jouself nooit so goed in jou tweede taal uitdruk as in jou moedertaal nie. Om in Engels deel te neem is om in te willig tot ‘n ongelyke speelveld.

      2) Afrikaner aktiviste wat in Engels deelneem stuur ‘n boodskap aan hul ondersteuners dat Afrikaans nie goed genoeg is nie. Al hul vertoe dat ons moet aandring op Afrikaans in alle sfere word hierdeur ondermyn. Suid Afrika het nou elf amptelike tale so ons mag aandring om by ons eie taal te hou en dit geld ook vir debatte oor die lug.

      3) Om te wyer om in Engels deel te neem sal ‘n sterk simboliese verset vorm wees, wat aan ons opponente sal demonstreer hoe sterk en selfversekerd ons is en sal ons volk se selfbeeld net goed doen. Elke oorwinning wat bereik word, selfs ‘n simboliese een, skep die fondament vir die volgende oorwinning.

      Om die verdraaing van ons aanbieding te voorkom moet ons aandring dat ons self die Engelse onderskrifte na die opname sal verskaf. In elkgeval behoort ons leiers nie aan uitsendings deel te neem waar hulle nie duidelike voorwaardes neerle nie. Afrikaners moet wegkom van die idee dat hulle Engels goed genoeg is om hul saak in te stel. In die meerderheid gevalle is hulle ontoereiekend. Dit geld ook ons leiers.

      • Johan Wiggill

        Stem saam met jou punte 2 en 3 JH du Toit en promoveer die punte soms tot irriterende vlakke. My kontak met vakkundiges in verskeie dissiplines het egter getoon dat grondige kennis van ‘n onderwerp en spesifieke taal meer werd is as die aksent. Die artikulasiebasis is deurlopend vreemd en soms snaaks. Die punt wat ek maak is dat sommige mense wat wel in ‘n tweede taal ‘n saak stel, dit beter doen as wat die ontvanger in sy eerste taal kan begryp.

  • Vrolik Witbooi

    My kroon, entlik is die ingels mense van onse land se aksente ok ma so so. Helle denk daars nog liefde vir hulle van die groot moeder in England ma entlik is `n japie mar net `n japie in die Ostralians se oge.

  • Willem De Jager

    ‘n Puik rubriek! Daar is geen kompetisie waar ‘n tweedetaalspreker ‘n eerstetaalspreker aanvat nie. Jy’s reg: Ons “Afrikaanses” se voorliefde om alles in Engels te doen is niks minder nie as self-diskriminasie. Mens hoor nooit vir Angela Merkel Engels praat in amptelike hoedanigheid nie om daardie presiese rede. Al wat ons regkry met ons ge-Engels is om van onsself not-quite-Anglophones te maak.

    • JH du Toit

      Dankie vir jou kommentaar Willem.
      My punt oor aksent gaan eintlik meer daaroor by aanbieding aan die internasionale gemeenskap. Op internasionale tereain moet jy of in jou eie taal met onderskrifte praat of een van die hoofstroom aksente min of meer kan na-aap.
      Ek dink terug aan ons ou SA VN Ambassadeur, Kurt von Schiringding. Omdat SA ‘n tweetalige land was het hy altyd op Engels gepraat. Hy ‘n amperse Britse aksent gehad. Ander lande se ambassadeurs praat in hul eie tale en d.m.v. tolke.
      Nietemin die aksent ding is minder belangrik – daarmee stem ek saam.

      Hier vat jy egter die kern raak: ” …maar in ‘n addisionele taal het jy nie altyd toegang tot die ryk idiomatiese strukture wat jou moedertaal bied nie -vernaam nie op die ingewing van die oomblik nie. In die media en in politiek is die subtiele manipulasie van taal kritiek…”

      • Sjert

        Dankie vir ‘n uitstekende rubriek wat ook tot interessante en talle geldige kommentare gelei het.
        Stem allie pad saam dat Afrikaners veel beter tydens debatte en onderhoude in ons woordryke en beeldende taal sal vaar. Selfs al sou ons Engelse taalvermoë nie by ons Engelse landgenote s’n afsteek nie.
        Jy sal nie sommer ‘n Vlaming en nog minder ‘n Walloon in België betrap, dat hy aan ‘n politieke debat sal deelneem, wat van sy huistaal verskil nie. Anders as die arme Wallone wat gewoonlik slegs hul eie weergawe van die Franse taal kan besig, is die Vlaminge meertalig – ABN, Frans, Duits, Engels – in talle gevalle.

        • JH du Toit

          Jy’s reg want om in iemand anders se taal aan ‘n debat deel te neem, wanneer ons almal weet dat vertaling moontlik is, is om te se “my taal is te minderwaardig om my standpunt te stel” of selfs “ek is skaam vir my taal”.

          • JH du Toit

            Ek wil nog een byvoeg: “Ek het meer respek vir jou taal as vir myne.”
            Hierdie ding maak my sommer siek.

  • Arkan

    Waarheid.