Moet ons leiers hoegenaamd Engels praat?

unionjack_naelsdeur JH du Toit

Hierdie vraag impliseer ‘n oorvereenvoudiging van die dilemma wat ek wil bespreek, omdat ons vir eers nie ten volle van die Rooitaal sal wegkom nie. Nietemin, glo ek dat die onderliggende logika wat my noop om hierdie vraag te stel baie relevant is. Laat ek verduidelik.

Steve Hofmeyer maak die stelling, “We are not used to being raped by black people.” teenoor ‘n TV-joernalis ten tyde van Rooi Oktober. Is die teendeel dan dat ons gewoond is om deur witmense verkrag te word? Ek twyfel dis wat Hofmeyer bedoel het. Die brawe Sunette Bridges vir wie ek sedert Rooi Oktober baie respek ontwikkel het, neem deel aan regter Davis se Judge for Yourself en doen haar bes. Vir ‘n tweedetaalspreker vaar sy glad nie te sleg nie, maar gemeet aan die standaard van ‘n eerstetaalspreker is sy maar power. Wees verseker dat die aanvallende Davis op Bridges se taalagterstand gereken het.

Nóg Steve hofmeyer, nóg Sunette Bridges se vertoning is uniek. Meeste van ons wat tweedetaalsprekers is, sal onder soortgelyke omstandighede dalk nog swakker as hulle presteer. Vir die Suid-Afrikaanse gehoor is hulle Engels neffens substandaard, maar tog goed genoeg. Kom dit egter by die buiteland wil mens hulle liewer uitdoof. Hulle gebruik van die taal en hul swaar aksent laat veel te wense oor en sal enige aanhoorder van kanaal laat verander. Ongelukkig is die Engelssprekende wêreld baie rassisties en mense wat nie hul taal op standaard kan praat nie word gewoonlik as dom beskou.

Ek woon nou reeds ses jaar in ‘n Engelssprekende land. Voordat ek hier aangeland het was ek onder die indruk dat my Engels heel goed was. Ek het immers my eie besigheid in Johannesburg bedryf. Hier het ek egter ontdek dat ek as tweedetaalspreker erg te kort skiet. Boonop het ek besef dat die Engels wat selfs deur eerstetaalsprekers in SA gebesig word ‘n verleentheid vir hierdie internasionale taal is.

In die ou Suid-Afrika het ons twee amptelike tale gehad, nl. Engels en Afrikaans. Dit het Nasionale Party-eersteministers en later staatspresidente in die prekêre situasie geplaas waar hulle, anders as hul Europese eweknieë, hulle in twee tale vlot moes wees. Ek sal nooit vergeet hoe John Vorster kleigetrap het op internasionale perskonferensies nie. Sy onvermoë om die woorde reg uit te spreek het hom heeltemal belaglik laat oorkom. PW Botha was nie veel beter nie en Pik Botha (buitelandse minister) was amper net so erg soos Vorster. Hulle was in ‘n onbenydenswaardige posisie want soos Steve Hofmeyer, Sunette Bridges en Dan Roodt moes hulle ook ‘n moeilike saak aan Engelse media in hul tweede taal
stel.

Ons Afrikaneraktiviste het klaarblyklik nog nie besef dat toe ons land elf amptelike tale gekry het hulle van Engels bevry is nie. Anders as eertydse NP-ministers is daar geen verpligting om enigsins meer met die media op Engels te kommunikeer nie.

Reeds in die Sowjet-jare het Russiese regeringslui doodeenvoudig geweier om met die Weste op Engels te komminikeer.

Soos sy voorgangers is Gorbatsjof en sy ministers altyd deur hul eie tolke vergesel. Daar kan geen twyfel wees dat ‘n intelligente en geleerde man soos Mikhail Gorbatsjof Engels magtig was nie. Nietemin, met elke staatsbesoek aan die VSA moes elke sin van Ronald Reagan eers deur Gorbatsjof se tolk na Russies vertaal word en dan is die Sowjetleier se Russiese antwoord weer na Engels vertaal. Ek is seker Gorbatsjof het Reagan in die eerste plek goed verstaan, maar niks ooit laat blyk nie.

Behalwe dat Russiese/Sowjet-trots nie sou duld dat die USSR-sekretarisgeneraal/president Engels met die VSA-president praat nie, sou dit ook strategies dom wees. Gorbatsjof sou nooit die moeilike ontwapeningsonderhandelinge so effektief in Engels kon behartig as in sy eie moedertaal, Russies, nie. Terloops, President Poetin en heelwat ander Europese regeringshoofde pas ook hierdie benadering toe.

Howel ons leiers/aktiviste se Engels goed genoeg is om nie te wag vir die vertaling van ‘n Engelse vraag nie, sou ek ernstig aanbeveel dat hulle oorweeg om slegs op Afrikaans te antwoord en veral waar hulle aan formele debatte deelneem. Dan sal daar geen probleem met die kwaliteit van die inhoud van die antwoord, die taalgebruik of die aksent wees nie. Vir seker moet daar Engelse Magisters onder ons wees wat as vrywillige tolke vir ons aktiviste by sulke geleenthede sal optree. Waar dit nie moontlik is nie kan ons aandring op onderskrifte met dien verstande en voorwaarde dat ons die bypassende Engelse teks na die opname self sal voorsien. Immers kan ons nie die vertaling aan vyandiges oorlaat nie.

Wanneer ‘n tweedetaalspreker se spanningsvlakke toeneem, soos tydens ‘n debat, verswak hul Engels. Glo my, ek het nou reeds ses jaar se intensiewe Engelse ervaring agter die rug en nog steeds het ek hierdie probleem met nie meer as 70% oorkom nie. Dus, waarom wil ons Afrikaner-aktiviste enigsins geleerde Engelssprekende Suid-Afrikaners op hul taal aanvat? Dit is dom. Immers is dit ‘n baie ongelyke speelveld. Ja, daar sal geleenthede wees waar daar nie ‘n vertaler sal wees nie, en waar mens doodeenvoudig onmiddellik in Engels moet antwoord, soos tydens Rooi Oktober. Immers is ons leiers aktiviste en nie regeringslui nie en sal daarom nie heeltyds die gerief van tolke hê nie. Nietemin, hou die Engels slegs vir waar dit nie anders kan nie. Ons hoef onsself nie as Engelsmagtig aan die Engelssprekende wêreld voor te doen nie. Om Engels te praat, is ‘n vorm van selfdiskriminasie en wys tot watter mate ons minderwaardig oor ons eie taal en kultuur voel.

Waarom demonstreer ons nie ons uniekheid nie? Ons het ons eie trotse taal, ons eie kultuur en identiteit en ons soek ons eie staat. Ons wil nie deel van hierdie Afro-Angel-Saksiese staat wees nie.

Neem deel aan die gesprek en lewer gerus hier onder kommentaar!

L.W. U gebruik die Disqus-kommentaarafdeling op eie risiko en PRAAG, die redaksie of enige verwante persone of entiteite aanvaar geen verantwoordelikheid vir u kommentaar en watter gevolge ook al daaruit mag voortspruit nie. Terselfdertyd vereis ons dat u ter wille van beskaafdheid, redelikheid en die gerief van ander gebruikers, u sal weerhou van kwetsende taalgebruik, vloekwoorde, persoonlike aanvalle op medegebruikers, twissoekery en algemene "trol"-gedrag. Enigeen wat só 'n laspos word, sal summier verbied word en sy IP-adres sal insgelyks versper word. Ons sal ook nie huiwer om, waar nodig, kriminele klagte aanhangig te maak teen individue wat hulle aan dreigemente, teistering of intimidasie skuldig maak nie.