Leon Lemmer: Jaap Steyn se ‘Afrikanerjoernaal’

Teen die einde van verlede jaar het daar ‘n uitsonderlike publikasie verskyn, JC Steyn se Afrikanerjoernaal: ‘n Vervolgverhaal in 365 episodes (Pretoria: FAK, 2016, 414p, R297). Die boek is, soos in die geval van Steyn se vorige werk, Ons gaan Lees verder

Geskiedenis: Verwoerd en die onreg van die 21ste-eeuse narratief

Wie bepaal die 21ste eeu narratief en wêreldbeskouingsvereistes? Daardie narratief wat beweer dat die Suid-Afrikaanse geskiedenis eers aanvaarbaar geword geraak het die dag toe Nelson Rolihlala Mandela sy voete by Victor Verster uitgesteek het. Die narratief wat beslissend bepaal dat … Lees verder

Brittanje se ondergang is ‘merkantilisme’

‘n Boek wat eersdaags verskyn, Merchant, Soldier, Sage: A New History of Power, deur David Priestland, gee ‘n siening van die geskiedenis as ‘n ewige stryd tussen mededingende klasse en belangegroepe.

Dis nie ‘n nuwe gedagte nie. Max Weber … Lees verder

Die ‘Dutch Mark’ om die nek

'n Moderne weergawe van die 'Dutch Mark'Van die 1860jare af het die verengelsing in die Kolonie toegeneem, veral deur middel van die skole. Selfs op die speelterrein moes die kinders Engels met mekaar praat om straf vry te spring. In party skole is gebruik gemaak van … Lees verder

Afrikaans vir godsdiens en onderwys

Sjeik Abu Bakr EffendiBaie van die mense wat tot in dié tyd Afrikaans as skryftaal gebruik het, was nie-Afrikaners, en sommige van hulle is buite Suid-Afrika gebore. Ook sjeik Abu Bakr Effendi (1835-1880) was so iemand. Abu Bakr, ‘n Koerd wat in Turkye … Lees verder

’n Baanbreker van die Paarl

{jathumbnail off}

GWA van der LingenDie eerste inrigting waar jong mense onbedoeld vir ‘n taalbeweging gereed gemaak is, was die Paarlse Gimnasium. Die oprigter in 1858 van dié suiwer Hollandse skool was ds. G.W.A. van der Lingen (1804-1869). Hy was die predikant wat … Lees verder

Nuwe Klaas Waarzeggers en Jan Twyfelaars

Louis Henri MeurantKlaas Waarzegger se samesprake en briewe het groot geesdrif vir Afrikaans gebring. Talryke Afrikaanse briewe en samesprake het in die koerante, veral Het Volksblad maar ook De Zuid-Afrikaan en ander blaaie verskyn. Die 20ste-eeuse taalkundige J. du P. Scholtz het … Lees verder

Afrikaans word koeranttaal

Klaas WaarzeggerLouis Henri Meurant (1812-1893) het in 1830 ‘n drukpers gekoop waarmee hy op 30 Desember 1831 The Graham’s Town Journal begin uitgee het. Meurant en die latere redakteur Robert Godlonton was die eerste wat die opspraakwekkende nuus oor Piet Retief … Lees verder

Slawerny in die VSA deur museumuitstalling ondersoek

Thomas Jefferson het geskryf dat: “alle mense gelyk geskape is” om die Amerikaanse onafhanklikheid van Brittanje te verklaar, maar hy was ‘n lewenslange slawe-eienaar, wat slegs nege van sy meer as 600 slawe vrygestel het tydens sy leeftyd.

Dié teenstrydigheid … Lees verder

Uitgewers, ook die swaer van Karl Marx

Louis Henri MeurantDe Gereformeerde Kerkbode het van 1880 tot 1883 verskyn onder die naam De Christen en van 1884 tot 1932 as De Kerkbode. Tot in 1910 is dit uitgegee deur Van de Sandt de Villiers. B.J. van de Sandt (1798-1850) … Lees verder

Hollandse koerante in die Kaapkolonie

Abraham FaureBaie Kaapse Afrikaners was omstreeks 1855 nog onverskillig teenoor die politiek en die verontregting van hul taal. Die Engelssprekendes wat aktief was in die politiek, was bang dat die Afrikaners hulle sou oorheers. So was baie Engelssprekende liberale in die … Lees verder

Geboorte van die Boererepublieke

Napoleon IIIDie neerlaag by Boomplaats het Pretorius se aansien as Voortrekkerleier kwaai geknou. Hy het egter voeling behou met die Afrikaners suid van die Vaalrivier, en het die gebeurtenisse in Suider-Afrika so goed beoordeel dat hy die nuwe politieke situasie kon … Lees verder

Andries Pretorius trou weer

Toe die Winburgers Pretorius gevra het om te kom help, was sy 47-jarige vrou Christina (gebore De Wit) ernstig siek. Sy het reeds in Natal ‘n soort disenterie opgedoen wat die gevolg van malaria was en het nooit behoorlik daarvan … Lees verder

Nuwe botsings tussen Boer en Brit

Harry SmithNá ‘n besoek aan die Transgariep is die Kaapse goewerneur, sir Harry Smith, na Natal waar hy Andries Pretorius in Februarie 1848 ontmoet het. Smith het sy bes gedoen om Pretorius te laat afsien van sy plan om uit Natal … Lees verder